Luvice alt grubuna dâhil olan Lidce, Likçe, Karca, Sidece gibi dillerde yazılmış olan sikkeler de değerli bulgular sağlamıştır.


Bizim Anadolu’nun kayıp dillerini anlayışımız, günümüze ulaşan yazılı belgelerin sayısı ile doğru orantılıdır. Aslına bakılırsa, Lidce, Karca, Likçe, Frigce, Pisidce ve Sidece gibi dillerin çoğu, yalnızca sınırlı sayıdaki, genellikle taş üzerine kazınmış yazıtlardan bilinmektedir. Bulgu eksikliği bu dillerin okunmasını ve anlaşılmasını özellikle zorlaştırmaktadır. Kayalar üzerinde ve daha yaygın olarak seramik objeler üzerinde bulunan grafittiler bilgi birikimimizi, özellikle kişi ve yer adları bakımından büyük ölçüde arttırır.

Yazıt ve grafittilerin dışında, MÖ 7. yüzyıldan itibaren, Hint-Avrupa dil ailesinin Anadolu dilleri dalının Luvice alt grubuna dâhil olan Lidce, Likçe, Karca, Sidece gibi dillerde yazılmış olan sikkeler de değerli bulgular sağlamıştır. Sikke üzerindeki yazılar, yazıtlarla açıkça bağlantılı olsa da aralarında belirgin farklılıklar yer almaktadır. Her sikke nüshası, bugün yalnızca bir avuç dolusu ve bazı örneklerde ise bir ya da iki numune mevcut olmasına rağmen, binlerce numuneden oluşmuştur. Her biri ayrı olarak negatife kazınan kalıplara bastırılır. Oymacı, ayna görüntüsüne benzeyen tasarımı kestiğinde ve kalıptaki harfler, bir metal parçasına bastırıldığında, pozitif olarak çıkarlar. Aslına bakılırsa, dünyanın en erken sikkeleri Sardis merkezli Lidya Krallığı’nda ortaya çıkmıştır ve bunlardan bazıları Lidce yazıtlar içermektedir. MÖ 630 civarında Sardis, elektrumdan (altın ve gümüş alaşımı) yapılma sikkeler basmaya başlamıştı. Bunların ön yüzünde bazen bir bazen ise iki aslan başı ve arka yüzünde ise iki adet kare zımba izi bulunmaktaydı. Bazı aslan başlı sikkelerde Lidce walwet vekukalim kelimeleri yer almaktaydı. İlk yazıt genellikle Kral Alyattes’in (MÖ 610-560) Lidce ismi olarak tanımlanmıştır.Kukalim ise (büyük olasılıkla ‘ben Kukaś’tanım’ veya ‘ben Kukaś’a aitim’ anlamlarına gelir ve damga mühür geleneğini anımsatır) Lidya kraliyet halkıyla bağlantılı bir isim olabilir.

 

Doç.  Dr. Koray KONUK

CNRS – Ausonius, Bordeaux Üniversitesi

Aktüel Arekoloji

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.