“Toprak anamız Tellus’un ilaç olarak yarattığı otları incelemek ve onların sırlarını çözmeye çalışan atalarımın sağduyusunu hissetmek bende sonsuz bir hayranlık duygusu uyandırır.” Plinius Naturalis Historia, 25.1"

İnsanlık, tarihin başlangıcından itibaren hastalık ve yaralanma gibi sağlık sorunları ile karşı karşıya kaldı ve bu sorunları ortadan kaldırma konusundaki ilk girişimler, en ilkel toplumlardan başlayarak bir uzmanlaşmanın ortaya çıkmasına neden oldu. Bilge kadın, büyücü, kök kesiciler, şaman, hekim adı ne olursa olsun uzman kişiler, deneme-yanılma yolu ile ya da dikkatli gözleme dayalı olarak etraflarında yetişen bitkilerin tedavi edici gücünü keşfederek tıp tarihini başlattı.
 
Kuzey Irak’ta yer alan ve Orta Paleolitik Döneme tarihlenen Şanidar Mağarası’nda 1960’larda Ralph Solecki ve ekibi tarafından ortaya çıkarılan Neanderthal
mezarlarında yapılan polen analizleri, günümüzden yaklaşık 60 binyıl önce de tıbbi bitkilerin bilinip kullanıldığına dair önemli kanıtlar sağladı. Günümüzde de hem mağaranın bulunduğu bölgede hem de bitkilerin yetiştiği diğer ülkelerde, halk arasında yaygın bir şekilde tedavide kullanılan civanperçemi (Achillea sp.), kanarya otu (Senecio sp.), hatmi (Alcea sp.), peygamber çiçeği (Centaurea sp.), denizüzümü (Ephedra sp.) gibi bitkilerin teşhisi ile insan-tıbbi bitki ilişkisinin kadim geçmişi
ortaya çıkarılmış oldu.
 
Tarihte tıbbi bitkilerin kullanımı hakkında elimize ulaşan ilk yazılı kaynaklar Sümerlerden kalan ve yaklaşık MÖ 3000 yıllarına tarihlenen çivi yazısı tabletlerdir. Bu tabletlere göre tedavi; rahip hekimler tarafından büyü ve önemli bir kısmı bitkilerle hazırlanan özel ilaçlar yardımıyla yapılıyordu. İlaç olarak çay, merhem, lapa, fitil ve şurup en fazla kullanılan formlardandı. Bu tabletlerde sözü edilen yaklaşık 250 bitkiden bir kısmının isimlerinin karşılığının belirlenmesi arkeolojik, linguistik, botanik ve bitki coğrafyası araştırmalarının sonuçlarına dayanılarak yapılsa da önemli bir kısmı hakkında henüz yeterli bilgimiz bulunmamaktadır.
(...)

Ayşe Mine GENÇLER ÖZKAN

Yazının devamı, Aktüel Arkeoloji Dergisi'nin 42. sayısında...

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.