21 Nisan 2019 Pazar 11:52
Toprağa alın teri döktü
banner479

Binlerce yıllık bir geçmişe dayanan ve insanın öğrendiği ilk teknik olan toprak testi yapımı yöntemleri en az değişikliğe uğramış bir sanat. Sanayi makineleri çömlekçinin el ile yaptığını otomatik olarak yaparlar, o kadar. Fırında pişirmek yoluyla çanak-çömlek, su testisi yapma sanatında evrim, estetiğin yanı sıra sağlamlık ve geçirimsizlik niteliklerini iyileştirmeyi amaçlar.

Serinhisar’ın son bardakçısı

Serinhisar’da mesleğin son temsilcisi, 3 çocuk 8 torun dedesi İbrahim Gündaş. Kendisiyle aynı adı taşıyan İbrahim ise, mesleğe en yakın torunları arasında.

Gündaş, mesleğinin özelliklerini anlatırken, “Serinhisar toprağının iki özelliği vardır. Toprağın biri killi, diğeri kilsizdir. Bu iki toprağın karışımından yapılan toprak testiler suyun kirecini alır ve soğuk tutar. Bardak Damları dediğimiz bölgeden çıkan ve binlerce yılda oluşan topraktan geçmişte tarihi kiremitler çıktı. Kiremitlerin M.Ö. 800-1200 yıllarında bölgede yaşayan Jon’lar, Lidyalı’lar, Leonlular gibi medeniyetlerden kaldığı anlaşıldı ama iş işten geçmişti. Yöre halkı bunları zamanla ilçe dışına satmış. Değerini bilememişler. İstanbul’dan gelip parça parça alıp gitmişler. Yörede ilk olarak emzikli bardak üretilmeye başlanmış. Tarihi geçmişini tam olarak bilmememize rağmen milattan önceki dönemlerde başladığı söyleniyor. Ancak kesin olarak bildiğimiz, dedelerimizin dedeleri üretiyormuş. Ufak değişikliklerle sirke, peynir, pekmez, su güpeci olarak kullanılabilir” dedi.

Çıraklıktan kalfalığa geçiş dönemlerinde, bardakları eşeklere yükleyerek çevre ilçe ve kasabalara götürdüğünü anlatan Gündaş, “Bu seyahatlerde para karşılığı satış şart değildi. Evimizden çıkmadan önce gıda anlamında ne eksiğimiz var kontrol ederdik. Bazı köylere buğday, bazılarına un karşılığında, yani eksik erzaklarımızı tedarik edecek şekilde bardak verirdik. Böylece hem elimizdeki stoğu eritir hem de evimizdeki eksikleri giderirdik. Çocukluğumda ve gençliğimde ticaret böyle yapılırdı.

Zamanla gelişen teknoloji mutfaklarımıza plastiği, çeliği, buzdolabını getirdi. Biçer-döverlerin çıkması mesleğimizi olumsuz etkiledi. Eskiden tarlada çalışanlar testileri doldurur tarlaya götürürdü. Çiftçiler bir gün önceden testileri götürür tarlaya gömerdi. İnsanlar bu şekilde soğuk su içerdi. 1970’ler sonrası bu mesleğin kırılma yıllarıydı. 1985’e kadar gelişen süreçte arz-talep sıkıntısı başlayınca bazı ustalar başka mesleklere yöneldi, bazıları kuruyemiş sektörüyle uğraşmaya başladı. 2000’li yıllarda da tamamen bitti. Günümüze geldiğimizde ise Serinhisar’da bu mesleğin son temsilcisi oldum” dedi.

Toprak ürünlerde şu an piyasaya Aydın’a bağlı Karacasu’nun hakim olduğunu belirten İbrahim Gündaş,  “Onlar bu meslekten hiç kopmadı. Birçok evde üretim olduğu gibi atölyeler de mevcut. Bayanlar bile yapıyor şu an orada. Gittiğimde imrendim. Ancak Serinhisar ürünleriyle Karacasu ürünü arasında farklılıklar var. Bizim ürünümüz, yani toprak bardağımız su için ideal. Ya da yoğurt yapımında çok kaliteli. Ancak bizim toprağımız güvece gelmiyor” diye konuştu. ÖZEL HABER

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.